საიდან იწყება თუშეთის ისტორია

tusheti 046კავკასიონის მთებში მდებარე თუშეთის ისტორია პრეისტორიული ხანიდან იწყება. “ქართლის ცხოვრებისა” და ვახუშტი ბაგრატიონის “საქართველოს ისტორის” მიხედვით თუშეთი ძვ. წელთაღრიცხვის IV-III საუკუნიდან ქართლის სამეფოს შემადგენლობაში შემოდის და მის ჩრდილოეთის საზღვარს წარმოადგენს. აღნიშნული ხანიდან თუშეთს დაევალა საპასუხისმგებლო მისია – დაეცვა საქართველოს ჩრდილო–აღმოსავლეთი საზღვარი გარეშე მტრისაგან, რასაც ამ კუთხემ საუკუნეების განმავლობაში წარმატებით გაართვა თავი.

გამუდმებულმა ომებმა და საქართველოს ბარისგან საკმაოდ დაშორებულმა ცხოვრებამ განაპირობა თუში ხალხის უბადლო მეომრებად ჩამოყალიბება. დიდი ვახუშტი წერდა, რომ თუშნი “არიან ბრძოლასა შემმართებელნი, მხნენი, ძლიერნი, მხედარნი წარმატებულნი”, ხოლო მკვლევარმა ი.ციციშვილმა კი თუშები თავისი საქმიანობით შემდეგნაირად დაახასიათა: “არც ერთი ტომი კავკასიის მთიელებს შორის თავისი მამაცობით იმდენჯერ არ ქებულა, რამდენჯერაც თუშები. კავკასიის რომელ კუთხეში არ მოგიყვებიანთ თუშების ვაჟკაცობის შესახებ.” თუშეთის შეუვალობა და მისი ტომის შეუდრეკელობა თუშებმა კარგად გამოხატეს რუსეთის მეფე ალექსი მიხეილის ძისადმი 1657 წელს მიწერილ წერილში: “ჩვენ მაგარს ალაგას ვართ და არას კაცს შევეპოვებით. ამდენი ხანი არის საქართველოს ყაენი ებრძვის და ჩვენ არც შემოგვიშვია ყაენის კაცი და სადაც მოგვიხელებია მოგვიკლავს და მისი სარდარი გაგვიქცევია და ლაშქარი გაგვიწყვეტია…”. Continue reading

tusheti 023 ეგ ყორნისფერი თვალები ღია

დაბინდულ სივრცეს ხარბადა სვამენ,
მოსწყვიტე მზერა მიდამოს მთიანს,
ალაპარაკდი, მითხარი რამე.
ქვევით ალაზნის ზვირთები კრთიან
და იდუმალად შრიალებს ღამე.
ნუთუ მოგწყინდა ჩემი ალერსი,
ნუთუ მანძილმა გრძნობა დაბინდა?! Continue reading

balaxi bakurianiთოვს.ქანაობს ჩემ ხსოვნაში სიყმაწვილის ჩამოთოილ მთაი.
ქარი. ქარს წაქვ ნანაობით
მიმინოსად ძალით წართმულ ფრთაი.
თოვსად თეთრდებ ჩემ ხსოვნაში
უბაჭისაკ წამოალა გზაი. Continue reading

ia 003დამქანც იამ მზისქვეშ ყოფნამ,
სიცივემა ყინულმ
სულ გულღონვიდ ღიმილმა
ცრემლის ლოლო წკირულმ
სიყვარულის გულის კარ
გადაგმანულ კირულ.

ეთერ თათარაიძე

ლეგენდა ჩიოელებზე

HPIM2356ჩიოელების ცხვარს დასცემიან ერთ დროს ჩიღოს ხააში. მთელი სოფელი წასულა წასულა მდევრად. ერთი ხუნჩალე ყოფილა,ჭკვიანი უჩუმარი კაცი. ის იმ დროს წისქვილში ყოფილა, დიაცმა ჯორი შეუკაზმა იარაღიც ზედ გადაკიდა ჩასულა ქმართან წისქვილში: შე, ბაჩავო, მთელი სოფელი მდევარში წავიდა შენ აქ წისქვილში ზიხარ თააგვივით. დაიცა ქაამლო  უთქვავს ხუნჩალეს სადაც ცხვანი წავიდნენ მე და ჩემი ჯორაკაც იქ წავალთო,აუსხია იარაღი,შემჯდარა ჯორზე ცასულა.ერთი ცუდი ფხა გორი ყოფილა ზედ ასვლა კაცს აზრად  არ მოუვიდოდა ხუნჩალეს ანავალს ეძახიან ახლაც, იმ გორგორ გაყოლია გზას, ქისტებს არც ეგონა იმ გორზე ვინმე  ავა და არ იცავენ იმ გორს, სადამდეც ჯორით მივიდა იქ დაუტოვებია და გზა ფეხით გაუგრძელებია თავთით დაუარა ქისტებს და ხულანტის  გადასასვლელ ღელეში ჩაუჯდა. გადასასვლელს მოსდგომიან ქისტები პირველი ვინც ცხვარს ქეჩავდა მისთვის უსროლია ხუნჩალეს და გაუგორებია. არიქა ცერები შეგვიკრეს ჩიღოელებმაო დაუძახიათ დაუყრია ცხვარი და დაქცეულან. Continue reading